السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
275
تفسير الميزان ( فارسي )
شوهران خود مداخله نمىكنند ، مگر اينكه باز كفار آنان را تحريك كنند ، و لذا خداى تعالى نهى از دوستى را اختصاص داد به پدران و برادران كافر ، آرى اين دو طايفهاند كه ترس آن هست كه در دل فرزندان و برادران مؤمن خود رخنه كرده ، و در پاره اى از شؤون زندگى ايشان دخل و تصرف كنند . نهى از دوستى كفار در چند جاى قرآن كريم آمده ، كه بعضى از آنها در سوره « مائده » ، « آل عمران » ، « نساء » و « اعراف » گذشت ، و در آنها تهديد شديدى هم شده بود ، مثلا در سوره « مائده » آيه « 51 » فرموده : « وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّه مِنْهُمْ - و هر كه از شما ايشان را دوست بدارد او خود از ايشان است » و در سوره « آل عمران » آيه « 28 » فرموده : « وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّه نَفْسَه - خدا شما را از خودش بيم مىدهد » و در همين آيه فرموده : « وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّه فِي شَيْءٍ - و كسى كه چنين كند در هيچ مامنى از خدا قرار ندارد » و در سوره « نساء آيه 144 » فرموده : « أتُرِيدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلَّه عَلَيْكُمْ سُلْطاناً مُبِيناً - آيا مىخواهيد براى خدا عليه خود حجتى واضح درست كنيد ، ( دست خدا را در عذاب به روى خود باز كنيد ) » . و اگر در آيه مورد بحث فرمود : * ( « وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » ) * و نفرمود : « و من يتولهم منكم فانه منهم » براى اين است كه ممكن بود بعضى از همين مؤمنينى كه پدر و برادر كافر دارند خيال كنند معناى آيه اين است كه هر كس از شما پدر و برادر كافر خود را دوست بدارد خيلى مقصر نيست چون او خودش از خانواده ايشان است ، آن وقت آيه شريفه در تهديد ، اثر جديدى ندارد كه مؤمنين را از دوستى ايشان باز بدارند . و بهر حال ، جمله * ( « وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » ) * از جهت اينكه جمله ايست اسمى و حرف لام هم بر سر خبرش درآمده ، و ضمير فصل در آن به كار رفته ، و همه اينها مفيد تاكيدند ، لذا ظلم ايشان را بطور تحقيق و قطع اثبات نموده و مىرساند كه در ظلمشان پايدارند ، به همين جهت در بسيارى از آيات قرآن آمده كه : « إِنَّ اللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ » و در سوره مائده در آيه اى كه راجع به مساله مورد بحث است همين معنا را نيز اضافه كرده و فرموده : « وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّه مِنْهُمْ إِنَّ اللَّه لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ » . پس نتيجه مىگيريم كه چنين كسانى از نعمت الهى محرومند ، و هيچ يك از اعمال صالح و حسناتشان در جلب سعادت و رستگارى اثر ندارد . * ( « قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَأَبْناؤُكُمْ وَإِخْوانُكُمْ . . . » ) * آيه قبلى خطاب به مؤمنين بود و اين آيه خطاب به رسول خدا ( ص ) است ، و اين اشاره است به اعراض از مؤمنين مورد بحث در آيه قبلى ، و اينكه خداى تعالى از دلهاى